Učitavanje video playera...
01:53:10
Zvonimir Šikić: Prikaz teksta buduće monografije “Logika i vjerojatnost”
Prikazujemo tekst buduće knjige Logika i vjerojatnost (403. str. plus reference).
Logika uključuje standardnu propozicijsku i predikatsku logiku, ali i Aristotelovu silogistiku i njeno Vennovo poopćenje (iz povijesnih razloga). Također je nestandardno uključena i bulovska logika (čiju odlučivost dokazujemo Herbrandovom metodom) te njoj ekvivalentna monadska logika.
Glavno sredstvo kojim analiziramo predikatsku (poliadsku) logiku su Bethova semantička stabla za koja trivijalno dokazujemo da su pozitivni test za implikaciju (što je zapravo dokaz potpunosti i kompaktnosti te logike i ekvivalentnosti njenih aksiomatskih, prirodnih i sekventnih formulacija). Trivijalno slijedi postojanje nestandardnih modela aritmetike 1. reda (dokazujemo i kategoričnost aritmetike 2. reda) kao i Skolemov „paradoks“ koji diskutiramo u svezi s redukcijom matematike na teoriju skupova. Nestandardno je i poglavlje posvećeno definicijama.
Obrađujemo i modalnu logiku (standardne sustave K, T, S4 i S5, deontičke sustave D i D+ te sustav aritmetičke dokazivosti GL) kako sintaktički tako i semantički (pomoću Kripkeovih okvira i modela). Bavimo se i modalnom kvantifikacijom. Kao nestandardni dodatak nudimo Gödelov ontološki dokaz i njegovu kritiku.
Gödel/Tarski/Rosser teoreme o nepotpunost obrađujemo (također nestandardno) na tri razine. Prva koja je svakom lako pratljiva odnosi se na („lingvističke“) teorije koje govore o vlastitom jeziku. Druga se odnosi na aritmetičke teorije općenito i nešto je apstraktnija, ali jasno pokazuje zašto je aritmetika nepotpuna. Treća se odnosi na aritmetiku 1. reda i tehnički je najzahtjevnija zbog raznih (zapravo nebitnih) ograničenja aritmetike 1. reda.
Obrađujemo i teoriju izračunljivosti (preko Smullyanovih formalnih sustave i Smullyan-izbrojivosti) te u tom kontekstu dokazujemo pojačane verzije teorema o nepotpunosti.
Na kraju logičkog dijela dokazujemo teorem o nedokazivosti konzistentnosti i diskutiramo njegove popularne primjene na pitanje „je li čovjek stroj“. Dokazujemo da bismo, što se Gödelovih teorema tiče, mogli biti strojevi. Ali ako jesmo onda nismo sposobni za potpunu spoznaju tih strojeva, odnosno za potpunu spoznaju samih sebe.
